Sympozjum Davida J. Bedermana (2026) pt. „Access to Global Justice: National Justice Systems as Engines of International Law” na Emory Law (Atlanta)  zgromadziło przedstawicieli czterech kontynentó i 14 krajów.

Dyskusje Prelegentów zwróciły uwagę na rosnącą rolę sądów krajowych oraz krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości w świecie coraz bardziej powiązanym i podlegającym intensywnej regulacji prawnej. Podkreślano, że dostęp do wymiaru sprawiedliwości stanowi fundamentalne zagadnienie we wszystkich systemach prawnych. Niezależnie od tego, czy opiera się on na przepisach konstytucyjnych czy instrumentach międzynarodowych, oraz czy jest realizowany w ramach struktur ponadnarodowych, krajowych czy lokalnych, zapewnienie rzeczywistego dostępu do sądu (access to justice) pozostaje kwestią kluczową. Choć najbardziej dotkliwe bariery odczuwają zazwyczaj osoby znajdujące się w niekorzystnej sytuacji ekonomicznej lub strukturalnej (zwłaszcza w tzw. „Globalnym Południu”), problemy z dostępem do sprawiedliwości mają znacznie szerszy zasięg społeczny. Dostęp do sądu stanowi fundament zarówno państwa prawa, jak i rządów demokratycznych, a w czasach, gdy próby jego ograniczania stają się coraz bardziej widoczne, zachodzi potrzeba aktywnego angażowania się w jego ochronę i wzmacnianie.

Sympozjum uwypukliło różnorodność instytucjonalnych i proceduralnych odpowiedzi na powyższe wyzwania. Wskazywano, że w niektórych systemach ramy dostępu do wymiaru sprawiedliwości są wynikiem świadomego, systemowego projektowania, dostosowanego do specyficznych uwarunkowań społeczno-ekonomicznych i prawnych; w innych rozwijają się stopniowo. W jeszcze innych nie osiągnęły one stabilności, przez co preferowane są formy sprawiedliwości nieformalnej, funkcjonujące poza mechanizmami państwowymi. Coraz wyraźniej widać, że żaden pojedynczy mechanizm nie jest wystarczający — skuteczny dostęp do sprawiedliwości zależy od istnienia „pluralistycznego ekosystemu sprawiedliwości”.

Emory Law’s Center for International and Comparative Law – link