Jekyll Island
Jekyll Island leży na atlantyckim wybrzeżu amerykańskiego stanu Georgia, daleko od Atlanty – tuż na południowy wschód od miasta Brunswick, w połowie drogi między Savannah a Jacksonville na Florydzie. Od strony wschodniej otacza Atlantyk, od zachodniej – rozległe słone mokradła i sieć pływowych kanałów. Jest najbardziej wysuniętą na południe z czterech wysp tworzących region nazywany Golden Isles; od północy sąsiaduje ze St. Simons Island, a dalej na południu leży znacznie większa Cumberland Island.
Jekyll jest parkiem stanowym i ogólnodostępnym miejscem wypoczynku, oferującym około dziesięciu mil plaż. Większość wyspy zachowała naturalny charakter, a jej zabudowa podlega daleko idącym ograniczeniom, mającym chronić lasy nadmorskie, wydmy, mokradła i siedliska zwierząt. Ten spokojny, niemal pusty brzeg nie zdradza jednak, że przez wiele lat dostęp do Jekyll był przywilejem bardzo wąskiej grupy ludzi.
Charakterystycznym elementem krajobrazu wyspy są rozłożyste dęby wirginijskie (live oaks), których konary porastają długie pasma oplątwy hiszpańskiej, powszechnie nazywanej Spanish moss. Najokazalszy z nich, widoczny na zdjęciu Plantation Oak, liczy około 375 lat. Dąb wirginijski rośnie przede wszystkim wszerz: jego najcięższe gałęzie opadają ku ziemi, niekiedy się na niej wspierają, a następnie ponownie wznoszą, zwiększając stabilność drzewa podczas huraganów i silnych sztormów
Jekyll Wharf leży po zachodniej stronie wyspy, nad osłoniętym od oceanu kanałem Jekyll Creek, dawniej można było dotrzeć na wyspę tylko drogą wodną. Po zejściu z pokładu przybysze pozostawiali za sobą zwyczajny świat i wkraczali do prywatnej enklawy, stworzonej wyłącznie dla bardzo starannie dobranego elitarnego grona.
Pierwszy dom DuBignon Cottage powstał jeszcze przed narodzinami świata milionerów. Zbudował go w 1884 roku John Eugene DuBignon, którego rodzina posiadała wyspę od końca XVIII wieku. Wojna secesyjna zniszczyła dawny model gospodarczy oparty na uprawie bawełny. Jekyll zaczęto reklamować jako idealne miejsce prywatnych polowań i zimowego wypoczynku dla najbogatszych Amerykanów. W 1886 roku wyspę przejął Jekyll Island Club, otwierając nowy rozdział historii.
Jekyll Island Clubhouse – centrum prywatnej enklawy, w której pierwszy sezon klubowy rozpoczął się w 1888 roku. Hotel stanowił wspólny dom zamkniętej organizacji skupiającej rodziny Morganów, Rockefellerów, Vanderbiltów, Pulitzerów, właściciela sieci domów towarowych Marshalla Fielda oraz innych przedstawicieli amerykańskiej elity gospodarczej. W Clubhouse jadano wspólne posiłki, przyjmowano gości i organizowano życie towarzyskie, podczas gdy dni wypełniały polowania, jazda konna, golf, tenis, przejażdżki i pikniki.
Rosnące wymagania klubowiczów doprowadziły do powstania Sans Souci („bez trosk”). Budynek ukończono w 1896 roku i podzielono na sześć prywatnych apartamentów (jednym z właścicieli był finansista J.P. Morgan). Prasa określała klub jako najbogatszy, najbardziej ekskluzywny i najtrudniej dostępny na świecie.
Biały Goodyear Cottage powstał w 1906 roku dla Franka Henry’ego Goodyeara, przedsiębiorcy, który zdobył majątek w przemyśle drzewnym. złonkowie klubu zarabiali na bankowości, kolejnictwie, prasie, handlu, wydobyciu surowców i gwałtownie rozwijającym się przemyśle. Zyski powstawały w fabrykach, lasach, portach oraz wielkich miastach, a wydawano je tutaj – pod palmami i dębami porośniętymi oplątwą.
Moss Cottage zbudowano w 1896 roku. Drewniane gonty, szeroka weranda i bryła częściowo ukryta pod koronami dębów miały tworzyć wrażenie nieformalnego domu wypoczynkowego. Za rustykalną fasadą znajdowały się jednak salon, jadalnia, pokój gier, kuchnia, spiżarnia kamerdynera, liczne sypialnie oraz pomieszczenia przeznaczone dla służby i magazynowania.
Frontowe wejścia, salony i werandy należały do właścicieli oraz ich gości. Z tyłu przyjmowano dostawy, przygotowywano posiłki, prano bieliznę i wykonywano codzienną pracę konieczną do utrzymania rezydencji. Niezbędni byli kucharze, pokojówki, kamerdynerzy, woźnice, ogrodnicy, pracownicy przystani, pralni, stajni i pól golfowych. Część osobistej służby przyjeżdżała z rodzinami z północy, ale wielu pracowników pochodziło z pobliskiego Brunswick i mieszkało na wyspie przez cały rok
Indian Mound Cottage wzniesiono w 1892 roku dla przedsiębiorcy Gordona McKaya, lecz najbardziej znanym właścicielem został William Rockefeller, który kupił dom w 1905 roku. W latach 1912–1917 znacznie go rozbudował. Powstały nowe skrzydła, zadaszony podjazd, ręcznie obsługiwana winda bagażowa oraz, co w tym wypadku niezbędne, sejf.
Mistletoe Cottage zamówił w 1900 roku Henry Kirke Porter, producent lokomotyw, a zaprojektował go Charles Alling Gifford, który wcześniej pracował w środowisku słynnej nowojorskiej pracowni McKim, Mead & White. Właściciele sprowadzali uznanych architektów i wybierali style znane z modnych kurortów północno-wschodnich Stanów Zjednoczonych. Cała dzielnica stawała się starannie wyreżyserowanym krajobrazem, w którym przyroda miała wyglądać na dziewiczą, a ogromny majątek – na niewymagający wysiłku.
Hollybourne Cottage zbudował z 1890 roku Charles Stewart Maurice, inżynier specjalizujący się w konstrukcji mostów. Wprowadził stalowe podpory, rozbudowany system kratownic i nietypowe rozwiązania rozkładające ciężar stropów. Hollybourne było jedyną klubową rezydencją, w której szeroko zastosowano tabby – tradycyjny nadmorski materiał budowlany wytwarzany z wapna, piasku, wody i pokruszonych muszli.
Richard Teller Crane junior, dziedzic fortuny stworzonej w przemyśle instalacyjnym, wzniósł w latach 1971-1918 Crane Cottage na miejscu wcześniejszego domu Solterra, zniszczonego przez pożar. Rozległa budowla inspirowana włoskim renesansem otrzymała wewnętrzny dziedziniec, tarasy, fontanny i reprezentacyjne ogrody.
Villa Marianna powstała w 1928 roku dla Franka Millera Goulda, przedstawiciela drugiego pokolenia klubowiczów. Duński architekt Mogens Tvede połączył w niej elementy hiszpańskie i włoskiego renesansu, tworząc dom w klimacie śródziemnomorskim. Willa zaledwie rok przed krachem giełdowym z 1929 roku. Niebawem Wielki Kryzys zaczął ograniczać liczbę członków i podważać sens utrzymywania prywatnej wyspy.
Członkowie Klubu stworzyli na wyspie niemal kompletną wspólnotę, która potrzebowała również przestrzeni religijnej. Faith Chapel otwarto w 1904 roku jako świątynię międzywyznaniową. Pokryty gontem cyprysowym budynek otrzymał smukłą wieżę, ostre dachy i łukowe okna. Miał wyglądać jak wiejska kaplica.
Klub zakończył działalność w 1942 roku, Faith Chapel przetrwała. W 1947 roku, po przejęciu wyspy przez stan Georgia, dawną prywatną świątynię udostępniono zwiedzającym. Miejsce stworzone dla zamkniętego grona powoli otworzyło się na zwykłych śmiertelników.
Pośród klubowych rezydencji przyroda była starannie uporządkowana: trawniki koszono, wytyczano ścieżki, a rozłożyste dęby stawały się częścią zaprojektowanego krajobrazu. Zachodni brzeg Jekyll wygląda zupełnie inaczej. Wyspę oddziela tam od stałego lądu rozległy pas słonych mokradeł, przecinanych kanałami, którymi wraz z przypływem wpływa woda morska, a podczas odpływu wraca ku cieśninom i oceanowi.
Dominującą rośliną jest spartyna naprzemianlistna (smooth cordgrass). Potrafi rosnąć w zasolonym, regularnie zalewanym i niemal pozbawionym tlenu mule: jej korzenie ograniczają pobieranie soli, a nadmiar usuwany jest przez liście. Zimą trawa przybiera widoczny na zdjęciu rdzawobrązowy kolor, lecz pod powierzchnią nadal zatrzymuje osady i stabilizuje miękkie podłoże. Mokradła są zarazem żłobkiem dla młodych ryb, krewetek i krabów oraz miejscem żerowania licznych ptaków
Na północno-wschodnim krańcu wyspy zaczyna się Driftwood Beach, jeden z najbardziej niezwykłych i najsłynniejszych krajobrazów atlantyckiego wybrzeża. Leżące na piasku pnie są pozostałościami nadmorskiego lasu, który jeszcze kilkadziesiąt lat temu rósł na twardym gruncie znacznie dalej od wody.
Fale, prądy i przypływy stopniowo zabierały piasek spod korzeni. Drzewa obumierały, przewracały się i pozostawały na brzegu, gdzie sól, słońce oraz wiatr pozbawiały je kory i wygładzały konary. Krajobraz przypomina cmentarzysko lasu, w rzeczywistości to naturalne przemieszczanie się wyspy barierowej.
Jekyll Island przeobraża się. Gdy północny brzeg traci piasek, prądy odkładają go w innych miejscach. Południowy kraniec wyspy wysunął się od 1867 roku o około pół mili, a od początku XXI wieku przybyło mu kolejnych kilkaset stóp lądu. Ocean nieustannie przebudowuje wyspę, odbiera ziemię na północy i tworzy nową na południu.
Historia Jekyll Island prowadzi od otwartej plaży przez przystań do świata, który należał kiedyś do najbogatszych rodzin Ameryki. Dawne rezydencje nadal stoją, ale nie strzegą już prywatnej enklawy. Świat milionerów wydawał się trwały, lecz przetrwał niewiele ponad pół wieku. Można kupić wyspę, zamknąć jej bramy i przez pewien czas decydować, kto ma prawo zejść na brzeg. Nie można jednak nakazać oceanowi, aby linia brzegu pozostała na swoim miejscu.